Rozmaryn to roślina pochodząca z rejonów Basenu Morza Śródziemnego. Aktualnie dziko rośnie także w Hiszpanii, Portugalii, Francji, Grecji, Turcji, Tunezji, Algierii, Maroko oraz na Wyspach Kanaryjskich. Natomiast uprawia się go już niemal na całym świecie. Po łacinie rozmaryn (ros maris) oznacza powiew morza.
Rozmaryn i jego historia
W Hiszpanii roślina ta jest czczona, ponieważ według wierzeń dała schronienie Matce Boskiej podczas ucieczki do Egiptu. Ponadto wierzy się, że gdy powiesiła ona na krzewie rozmarynu swój niebieski płaszcz, białe wówczas kwiaty zmieniły barwę na niebieską. Dawniej przyprawa postrzegana była także jako symbol wiernej miłości. Rozmaryn stosowany był już w czasach starożytnych. Grecy, Rzymianie oraz Egipcjanie wierzyli, że poprawia pamięć i koncentrację. Uczniowie wplatali sobie we włosy gałązki rozmarynu, aby nauka do egzaminów była bardziej efektywna. Stosowany był także podczas obrzędów religijnych, jako jeden ze składników kadzideł. Bukiet z rozmarynu razem z pomarańczą oraz wetkniętymi goździkami dawniej stanowił noworoczny podarunek dla gości. Natomiast w czasach elżbietańskich jego młode pędy złocono i wiązano wstążkę, a następnie dawano weselnym gościom jako znak miłości i wierności. W Europie Środkowej pojawił się dzięki licznym wyprawom wojennym rzymskich legionów.
Wieki temu przyprawa ta stosowana była także jako konserwant do mięsa. Współcześnie prowadzone badania potwierdzają jego konserwujące właściwości, które są silniejsze i zdecydowanie bezpieczniejsze niż niektóre stosowane obecnie środki do żywności. Kandyzowane kwiaty rozmarynu stosowane mogą być do ozdabiania potraw, natomiast łodyga tej przyprawy doskonale sprawdza się jako szpilka do szaszłyków. Rozmaryn stanowi jeden ze składników potpourri – mieszanki ziół, które odstraszają mole. Już wiele lat temu uważano, że umieszczenie kwiatów rozmarynu między ubraniami lub wśród książek pomoże je ochronić przed molami. Natomiast wrzucenie gałązki rozmarynu do ogniska z łatwością odstraszy wszelkie natrętne owady.
Zastosowanie rozmarynu w kuchni
Rozmaryn posiada charakterystyczny, lekko sosnowy, słodszy od mięty smak z delikatną nutką imbiru. Smak ten sprawia, że rozmaryn doskonale pasuje do dań z ryb, drobiu, jagnięciny, cielęciny, wołowiny, wieprzowiny oraz dziczyzny. Dodatek rozmarynu podkreśla smak pomidorów, szpinaku, szparagów, kalafiora, cukinii, grochu, soczewicy, fasoli, sera, jajek i grzybów. Przyprawa dodana może być również do dżemów, galaretek, ciast i ciastek. Doskonale komponuje się z innymi przyprawami, szczególnie z tymiankiem, szczypiorkiem, pietruszką oraz liściem laurowym. Stanowi idealny dodatek do łagodnych zup z ziemniaków oraz bakłażanów, a także marynat, sosów śmietanowych i dressingów. Rozmaryn to także bardzo ważny składnik chleba ziołowego lub też ziołowych biszkoptów. Stanowi nieodłączny element klasycznego chleba nazywanego „focaccia”.
W kuchni wykorzystywane mogą być zarówno liście, jak i kwiaty rozmarynu. Przyprawa stosowana może być bezpośrednio do gotowania lub jako dekoracja. Przed posypaniem potrawy rozmarynem konieczne jest zmielenie kolczastych liści. Rozmaryn może być stosowany w kuchni w postaci świeżej lub suszonej. Świeże gałązki rozmarynu można z powodzeniem zamrażać i w razie potrzeby wyciągać pożądaną ilość przyprawy. Należy jednak pamiętać, że zamrożony rozmaryn posiada zdecydowanie bardziej intensywny smak niż przyprawa świeża.
Właściwości rozmarynu
Rozmaryn posiada także działanie lecznicze. Poprawia trawienie, pobudza apetyt, a także łagodzi wzdęcia. Znajdująca się w przyprawie goryczka usprawnia funkcjonowanie wątroby i pęcherzyka żółciowego. Dodatkowo zwiększa przepływ żółci i usprawnia proces trawienia tłuszczów. Znajduje zastosowanie w leczeniu nerwowości, problemów ze snem, depresji oraz wyczerpania. Charakterystyczny dla rozmarynu ostry aromat jest skuteczny w leczeniu kataru oraz infekcji zatok. Ponadto zapobiega bólom głowy oraz migrenom. Natomiast dodatek rozmarynu do kąpieli doskonale pobudza krążenie. Naparem z rozmarynu można płukać ciemne włosy. Zabieg taki pomaga wydobyć głębię ciemnej barwy włosów. Roślina jest również bardzo silnym przeciwutleniaczem, dzięki czemu stanowi doskonały środek na zmarszczki.
Rozmaryn stosowany jest przede wszystkim w kuchni hiszpańskiej oraz meksykańskiej, głownie do przyprawiania potraw z mięsa. W Polsce natomiast uprawiany jest nie tylko przez wzgląd na właściwości lecznicze i kulinarne, ale także ozdobne.